NIK

Het Nederlands-Israëlitisch Kerkgenootschap (NIK) is de grootste koepelorganisatie van Joodse Gemeenten in Nederland. Leden van deze gemeenten worden vaak kortweg aangeduid als 'orthodox', ter onderscheiding van de 'liberale' leden van het Progressief Verbond. Ook worden ze wel asjkenazisch of 'Hoogduits' genoemd, ter onderscheiding van de sefardim (PIK).

De grondslag voor het NIK werd op 26 februari 1814 gelegd bij Koninklijk Besluit van koning Willem I, die een landelijk aanspreekpunt wilde hebben voor de - voorheen autonome - Joodse gemeenten. Dit hing samen met het Verlichtingsidee, dat alle burgers gelijk moesten zijn. In plaats van vreemdelingen werden Joden officieel Nederlandse burgers, voor de wet gelijk aan hun christelijke medeburgers. Vandaar dat het NIK 'Israëlitisch' werd genoemd: Joden heetten voortaan officieel 'burgers van de Israëlitische godsdienst' en golden niet langer als een apart volk, ´de Joodsche Natie´.

Willem I slaagde niet helemaal in zijn opzet om één aanspreekpunt in te stellen voor alle Joden in Nederland. Tot de dag van vandaag zijn sefardische Joden apart georganiseerd in het PIK. Zo werd het NIK een asjkenazische koepelorganisatie. Ook enkele (kleine) onafhankelijke asjkenazisch-joodse gemeentes in en rond Amsterdam hebben een binding met het NIK. De leden waren voornamelijk afkomstig uit Oost-Europa en Duitsland. Binnen de koepel gingen de Duitse gebruiken overheersen omdat de Duitse Joden in elk geval economisch en op bestuursniveau de meerderheid waren.

Op zijn hoogtepunt in 1877 vertegenwoordigde het NIK 176 gemeenten door het hele land. Steeds meer Joden migreerden echter naar de grote stad, vooral Amsterdam. Voor de oorlog was het aantal Joodse gemeenten daardoor al terug gelopen tot 139. Nu zijn er nog 36 NIK-gemeenten. In 2000 werd het aantal leden van de NIK geschat op 4000-4.400.

Net als de andere koepels voorziet het NIK in gemeenschappelijke voorzieningen, zoals kasjroet (toezicht op de rituele bereiding van levensmiddelen). Het NIK geeft gebedenboeken uit en andere boeken over het traditioneel Jodendom; er is een winkeltje en het NIK houdt de meest uitgebreide en actuele website bij van de drie religieuze koepelorganisaties.

NIK
Postbus 7967
1008 AD Amsterdam
e-mail: Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien.
www.nik.nl