CJO vraagt HAL om opheldering over roof Joodse verhuisboedels Holland Amerika Lijn

door info@cjo.nl | nov 16, 2026 | Nieuws, Restitutie | 0 reacties

Het Centraal Joods Overleg (CJO) vraagt HAL Investments om opheldering over de rol van de Holland-Amerika Lijn bij de roof van bezittingen van Joodse vluchtelingen tijdens de Tweede Wereldoorlog. Aanleiding is de reconstructie ‘Geroofd Joods bezit’ in NRC van 14 en 15 november en aanvullend onderzoek in Vers Beton. HAL Investments is de voortzetting van de rederij en beheert haar archief.

Betaald, maar niet verscheept
Joodse vluchtelingen uit nazi-Duitsland stuurden in 1938-1940 hun huisraad in houten zeecontainers, liftvans, naar Rotterdam om met de Holland-Amerika Lijn naar Amerika te verschepen. De vracht was vaak al betaald. Toch bleven minstens 460 verhuisboedels in de San Francisco loods en andere loodsen van de rederij staan.

In juli 1940 stuurde de rederij een overzicht van de opgeslagen liftvans aan de Duitse Kriegsmarine. Tussen 1941 en 1944 leverde zij de goederen uit aan Duitse roofinstanties en de Rotterdamse afdeling van de NSDAP, en rekende daarvoor een verhoogd opslagtarief: in totaal minstens 87.371 gulden, nu ruim 744.000 euro. De goederen werden geveild, verhuurd of gestolen.

Na de oorlog wees de rederij alle 97 bekende claims van gedupeerden af. Overlevenden en nabestaanden kregen zelfs nota’s voor achterstallige loodshuur. Haar eigen vordering van bijna 19.000 gulden liet de rederij wel voor 100 procent vergoeden door het Nederlands Beheersinstituut.

“Dat deze geschiedenis tot op heden onderbelicht is gebleven, terwijl het oorlogsleed en de verdiensten van de rederij wel breed bekend zijn, raakt de Joodse gemeenschap diep”, aldus het CJO. Het CJO wil van HAL weten hoe het nu oordeelt over de opslaginkomsten en de naoorlogse vergoeding, en welke vorm van erkenning en herstel het passend vindt.

Het Fenix Kunstmuseum voor Migratie is nauw verweven met HAL en is gevestigd in de voormalige San Francisco loods waar de inboedels vanaf 1939 waren opgeslagen en waaruit de roof plaatsvond. Op de tijdlijn in het museum ontbreken juist de jaren 1939 tot en met 1946. Het CJO vraagt HAL om samen met de bij het museum betrokken stichtingen Droom en Daad en De Fenix die geschiedenis alsnog een volwaardige plaats te geven in de vaste presentatie.