Commissie-Asscher adviseert oprichting stichting en structurele programmering van de collectie bestaande uit schilderijen en andere objecten die gestolen zijn van Joden tijdens de Tweede Wereldoorlog.
Het Adviesrapport ‘Verweesde Joodse roofkunst’ kan hier worden ingezien en gedownload 🇳🇱
Amsterdam, 22 april 2026 – De Commissie Verweesde Joodse Roofkunst, onder voorzitterschap van Lodewijk Asscher, presenteerde vanochtend haar adviesrapport over de toekomst van verweesde Joodse roofkunst uit de NK-collectie. De commissie adviseert de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) om het beheer van deze objecten over te dragen aan de Joodse gemeenschap. Nederland is daarmee het eerste land ter wereld dat een bewuste keuze maakt over de bestemming van geroofde kunst waarvan de eigenaren nooit gevonden zijn.
De collectie
De NK-collectie (Nederlands Kunstbezit) bevat duizenden objecten die tijdens de Tweede Wereldoorlog vanuit Nederland door de nazi’s naar Duitsland werden afgevoerd en na de oorlog zijn gerecupereerd door de geallieerden. Het gaat om schilderijen, servies, meubels, muziekinstrumenten, tapijten en andere persoonlijke bezittingen. Ondanks jarenlang herkomstonderzoek is van een groot deel van deze objecten de oorspronkelijke eigenaar of erfgenaam niet gevonden.
Objecten die tijdens de oorlog van Joden werden geroofd, vormen niet alleen tastbare herinneringen aan de Shoah, maar vestigen ook de aandacht op de vele onbekende slachtoffers van het naziregime. Hun naam en verhaal zijn in de vergetelheid geraakt, maar hun eigendommen getuigen nog van uitgewiste levens.
De aanbevelingen
De commissie doet veertien samenhangende aanbevelingen aan het CJO en de minister van OCW. In hoofdlijnen:
- Draag de verweesde Joodse roofkunst uit de NK-collectie over aan de Joodse gemeenschap.
- Richt een onafhankelijke stichting op, bij voorkeur ondergebracht bij het Joods Museum, die de collectie actief programmeert en zichtbaar maakt.
- Stel jaarlijks 400.000 euro structureel beschikbaar voor de stichting en haar programmering.
- Waarborg dat restitutieverzoeken te allen tijde mogelijk blijven.
- Zet het herkomstonderzoek voort, zowel in de NK-collectie als in andere museale collecties.
- Vermeld bij werken uit de NK-collectie in musea zichtbaar dat over deze droevige geschiedenis.
- Breng de aanbevelingen ook bij andere landen onder de aandacht.
De commissie
De commissie werd ingesteld door het Centraal Joods Overleg (CJO) op verzoek van de minister van OCW en bestond uit Lodewijk Asscher (voorzitter), Hetty Berg, Simone Kukenheim, Sunny Léons, Henny Troostwijk en Judith Zilversmit.
Overhandiging
De overhandiging van het rapport aan de voorzitter van het CJO en aan de minister van OCW vond vanochtend plaats in het Nationaal Holocaustmuseum in Amsterdam. Lees hier de speech van Chanan Hertzberger, voorzitter van het Centraal Joods Overleg.
